Bevalling

Na een lange zwangerschap breekt eindelijk het moment van de bevalling aan. Ook tijdens en rond de bevalling zijn er veel zaken waar u rekening mee moet houden. Op deze pagina leest u alles over de voorbereiding op de bevalling.

Waaraan kunt u merken dat de bevalling begint?

De meeste bevallingen vinden tussen de 37 en 42 weken van de zwangerschap plaats. Wanneer de bevalling vóór de 37e week plaatsvindt, wordt het kindje te vroeg geboren. Wanneer de bevalling na de 42e week plaatsvindt, is het kindje overtijd. Er zijn doorgaans drie signalen waaraan u kunt merken dat de bevalling begint:

  • Het verliezen van (bloederig) slijm uit de vagina;
  • Het breken van de vliezen;
  • Het krijgen van weeën.

Het verliezen van slijm

Tijdens de zwangerschap zorgt het hormoon progesteron ervoor dat er een ophoping van cervixslijm voor de baarmoedermond ontstaat. Deze zogenaamde ‘slijmprop’ zorgt ervoor dat de baarmoeder wordt afgesloten en beschermt u en uw baby tegen infecties. Wanneer de bevalling nadert, opent de baarmoederhals en wordt de slijmprop iets dunner, waardoor u slijm verliest. Het kan voorkomen dat het slijm er niet als één grote prop uitkomt, maar in kleinere delen wordt afgescheiden. Hierdoor merken sommige vrouwen niet dat ze de slijmprop zijn verloren. De slijmprop ziet er doorgaans dik en doorzichtig uit. Soms kan het een groene of bruine kleur hebben en wat bloed bevatten. Als het verliezen van slijm gepaard gaat met vruchtwaterverlies en pijnlijke weeën, dient u zo snel mogelijk contact op te nemen met uw verloskundige. De bevalling is dan begonnen.

Het breken van de vliezen

Tijdens de zwangerschap vormt zich een vruchtwaterzak in uw baarmoeder. Deze is gemaakt van dunne vliezen en beschermt uw baby onder andere tegen infecties. Bij 90% van de vrouwen breken de vliezen als gevolg van weeën tijdens de bevalling. Bij 10% van de vrouwen breken de vliezen nog vóór de bevalling, zonder dat zij weeën hebben gehad. Het breken van de vliezen gaat doorgaans gepaard met vruchtwaterverlies, en is een teken dat de bevalling gaat beginnen.

Vruchtwater of afscheiding?
Het verliezen van vruchtwater is niet altijd duidelijk te herkennen. Wanneer de vliezen dicht bij de baarmoedermond breken, kan er in één keer een ‘golf’ vruchtwater wegvloeien. Dit is meestal niet het geval als de vliezen hoger in de baarmoeder breken. Er is dan sprake van een geleidelijke stroom, of zelfs vruchtwaterverlies in kleine beetjes per keer. Zeker in het laatste geval kan het lastig zijn om te bepalen of u te maken heeft met vruchtwaterverlies of afscheiding. Vruchtwater kunt u doorgaans herkennen aan de transparante kleur. Ook kan het voorkomen dat er witte vlokjes met het vruchtwater meekomen. Dit zijn vlokjes huidsmeer van de baby. In sommige gevallen kan het vruchtwater ook een groene of bruine kleur hebben. Als dit het geval is, dient u gelijk uw verloskundige te bellen. Afscheiding is over het algemeen wat dikker en slijmerig, terwijl vruchtwater juist meer als water voelt. Ook is afscheiding meestal wit of gelig van kleur en niet (helemaal) transparant.

De kleur van het vruchtwater
Als het vruchtwater een groene of bruine kleur heeft, of als u twijfelt over de kleur, is het raadzaam direct contact op te nemen met uw verloskundige – ook al is het midden in de nacht. Vruchtwater met een groene of bruine kleur (ook wel meconiumhoudend vruchtwater genoemd) kan namelijk betekenen dat uw kindje in het vruchtwater heeft gepoept. Dit kan erop wijzen dat de baby stress heeft en/of te weinig zuurstof krijgt. Meconiumhoudend vruchtwater is over het algemeen een reden om in het ziekenhuis te bevallen. Gedurende de bevalling moet de conditie van de baby namelijk goed in de gaten worden gehouden. Wanneer de bevalling al zo ver is ingezet dat u geen tijd meer heeft om naar het ziekenhuis te gaan, zult u thuis moeten bevallen. Uw verloskundige zal dan extra controles uitvoeren om de toestand van de baby in de gaten te houden.

Vliezen gebroken, maar nog geen weeën
Als uw vliezen vóór de bevalling breken en u nog geen last heeft van weeën, kan de verloskundige u aanraden om tot 24 uur na het breken van de vliezen af te wachten of u alsnog weeën krijgt. Als u na 24 nog steeds geen weeën heeft gehad, moet u naar het ziekenhuis. Wanneer de vliezen zijn gebroken is uw kindje namelijk niet meer beschermd, en wordt de kans op infecties groter naarmate de vliezen langer gebroken zijn. Door het verhoogde risico is het verstandig om elke 5 uur uw temperatuur te meten. Als uw temperatuur meer dan 0,5 graden stijgt, of als uw temperatuur boven de 37,5 graden uitkomt, dient u gelijk contact op te nemen met uw verloskundige. Een verhoogde temperatuur kan namelijk duiden op een infectie. Het is van belang dat u tijdens het wachten rekening houdt met hygiëne. Zo is het bijvoorbeeld raadzaam om bij het toiletbezoek van voor naar achter (richting de anus) af te vegen. Zo kunt u voorkomen dat er bacteriën uit de anus in de vagina terecht komen. Daarnaast is het raadzaam om na het breken van de vliezen niet in bad te gaan. Douchen mag wel, mits u de schaamstreek niet met zeep wast. Als u in een bad wil bevallen, dient u duidelijke afspraken te maken met uw verloskundige. U mag na het breken van de vliezen namelijk niet gelijk in bad. U loopt dan risico op infecties. Pas als u regelmatig weeën hebt, en de verloskundige heeft vastgesteld dat er ontsluiting is, mag u in bad.

Vliezen voor de 37e week gebroken
Het kan gebeuren dat de vliezen vroegtijdig breken. Als u vóór de 37e week van uw zwangerschap al vruchtwater verliest, dient u zo snel mogelijk contact op te nemen met uw verloskundige. Vroegtijdig breken van de vliezen kan het gevolg zijn van:

  • Ontstekingen en/of infecties;
  • Roken tijdens de zwangerschap;
  • Meerlingzwangerschap;
  • Vruchtwaterpunctie;
  • Bloedverlies tijdens de zwangerschap;
  • Slechte voeding;
  • Polyhydramion: (te) veel vruchtwater;
  • Vroeggeboorte of ‘Preterm Prelabour Rupture Of Membranes’ (PPROM) in de voorgeschiedenis.

Het te vroeg breken van de vliezen kan leiden tot de volgende zaken:

  • Vroeggeboorte;
  • Infectie die opstijgt vanuit de vagina;
  • Het uitzakken van de navelstreng of lichaamsdeel van de baby.

Het krijgen van weeën

Het krijgen van weeën is een van de belangrijkste signalen dat de bevalling gaat beginnen. Maar wat is een wee precies, en waar kunt u die aan herkennen?

Vlak voor de bevalling knijpen de baarmoederspieren zich regelmatig samen, waardoor de baby naar beneden wordt geduwd. Het samentrekken van de spieren veroorzaakt een pijnscheut die sommige vrouwen vergelijken met menstruatiepijn. Net als bij de menstruatie, kan de pijn doorstralen naar het bekken en de (onder)rug.

Welke soorten weeën zijn er?

Omdat niet alle weeën erop wijzen dat de bevalling gaat beginnen, wordt er een algemeen onderscheid gemaakt tussen ‘valse’ weeën en ‘echte’ weeën.

Valse weeën

De zogenaamde ‘valse’ weeën kunnen al rond de 4e of 5e maand van de de zwangerschap optreden, en zijn aanvankelijk zo licht dat u ze niet altijd opmerkt. De meeste vrouwen voelen deze weeën pas vanaf de zesde maand van de zwangerschap. De valse weeën kunnen dan gepaard gaan met het verharden van de buik en worden daarom ook wel ‘harde buiken’ genoemd.

Valse weeën krijgt u niet voor niets, ze hebben namelijk de belangrijke functie om de baarmoeder klaar of ‘rijp’ te maken voor de bevalling. Door samentrekkingen van de spieren, wordt de baarmoedermond korter (verstreken) en zacht (week) gemaakt. Er kan alleen worden ingeleid als er sprake is van een ‘rijpe’ baarmoedermond.

Andere namen voor valse weeën:

  • Voorweeën;
  • Harde buiken;
  • Braxton Hicks-weeën

Oefenweeën

In de laatste weken of dagen voor de bevalling, kunnen de zogenoemde ‘oefenweeën’ zich aandienen. Deze weeën gaan doorgaans gepaard met harde buiken, en kunnen pijnlijker zijn dan ‘valse’ weeën. Omdat de oefenweeën onregelmatig optreden en weinig effect hebben op de ontsluiting, worden ze niet beschouwd als ‘echte’ weeën. Een belangrijk kenmerk van de oefenweeën is dat ze vooral ‘s avonds optreden, tot wel enkele uren kunnen duren, en plotseling weer wegtrekken.

Echte weeën

In tegenstelling tot valse weeën en oefenweeën, duiden ‘echte’ weeën erop dat de bevalling gaat beginnen of is begonnen. Een echte wee is doorgaans te herkennen aan het feit dat deze langzaam opbouwt en steeds pijnlijker wordt tot een bepaald hoogtepunt is bereikt. Daarna neemt de wee langzaam weer in pijn af. Onder de echte weeën vallen de zogenaamde ‘ontsluitingsweeën’, de ‘persweeën’ en de ‘naweeën’.

Ontsluitingsweeën
Weeën die voor ontsluiting zorgen, worden ook wel ‘ontsluitingsweeën’ genoemd. Deze weeën dienen zich steeds regelmatiger aan. Zo treden de eerste ontsluitingsweeën zich in het begin om de 10 minuten op. Naarmate er meer ontsluiting ontstaat, kunnen de weeën zich vaker voordoen, bijvoorbeeld om de 5 of 3 minuten. Tegen het einde van de ontsluiting kunnen de weeën zelfs om de 2 minuten (of minder) optreden. Als de weeën iedere 3 tot 5 minuten terugkomen, meer dan een halve minuut duren en invloed hebben op de ontsluiting, is de bevalling ‘officieel’ begonnen.

Persweeën
Wanneer de baarmoeder bijna volledig is ontsloten, kan er zogenaamde ‘persdrang’ ontstaan. Het kindje is dan al zo ver ingedaald, dat het lichaam als een natuurlijke reactie heeft om te beginnen met persen. Veel vrouwen vergelijken dit met het gevoel hoognodig naar het toilet te moeten. Het is in dit stadium echter belangrijk om te wachten met persen tot de baarmoeder volledig ontsloten is. Bij onvolledige ontsluiting is er namelijk nog een soort randje in het geboortekanaal waar de baby niet langs kan. Bij volledige ontsluiting mag er worden geperst. De baarmoeder wordt dan geholpen bij het stuwen van de baby.

Nageboorteweeën
Ook nadat het kindje is geboren, kunnen er nog weeën optreden. Deze weeën worden ook wel ‘nageboorteweeën’ genoemd. Na de bevalling kan het voorkomen dat de placenta (ook wel ‘moederkoek’ genoemd) nog vastzit aan de baarmoederwand. Door zachtjes met de naweeën mee te persen, kan de placenta uit de baarmoeder worden gedreven. Dit wordt ook wel nageboorte genoemd.

Naweeën
Sommige vrouwen ervaren zelfs na de nageboorte nog weeën. Deze zogenaamde ‘naweeën’ zorgen ervoor dat de baarmoeder krimpt en ‘gereinigd’ wordt. Ook helpen ze bij het tegengaan van nabloedingen.

Locatie van de pijn

Een wee kan ook worden gecategoriseerd op basis van de locatie van de pijn. Deze weeën duiden niet op een bepaald stadium van de zwangerschap of de bevalling, maar op de plek van de pijn bij het ervaren van een wee. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen buikweeën, rugweeën en beenweeën.

Buikweeën
Buikweeën zijn de meest voorkomende weeën en zijn te herkennen aan pijnscheuten of krampen in de buik. De weeën kunnen meestal worden opgevangen door ontspanningsoefeningen te doen of door een warme kruik op de buik te leggen.

Rugweeën
Weeën waarbij de pijn doorstraalt naar de rug worden ook wel rugweeën genoemd. Deze pijn kan worden tegengegaan met een warme kruik tegen de rug, een massage en het aannemen van een houding die de druk op de rug verlicht.

Beenweeën
Weeën waarbij de pijn doorstraalt naar de bovenbenen worden ook wel beenweeën genoemd. Bij deze weeën gaat het bestrijden van de pijn minder makkelijk dan bij buikweeën en rugweeën. In sommige gevallen kan het helpen de bovenbenen goed te masseren.

Manieren van bevallen

Er zijn verschillende houdingen die u tijdens de bevalling kunt aannnemen. Sommige vrouwen vinden het prettig om de pershouding af te wisselen om zo de pijn van weeën te verlichten. De houding die het prettigst aanvoelt is heel persoonlijk en lang niet voor iedere vrouw hetzelfde.

Liggend op de rug

Deze houding wordt het vaakst toegepast en heeft als voordeel dat u zich tussen de weeën door kan ontspannen in een liggende houding. Een nadeel is dat het bekken iets minder ver open staat, waardoor er voor de baby minder ruimte is in het geboortekanaal. Een bevalling in rugligging duurt om deze reden vaak wat langer. Bovendien is er bij een liggende houding vaker episiotomie (het inknippen van de bilnaad tussen de vulva en de anus) nodig om genoeg ruimte te creëren voor de baby.

Liggend op de zij

Bij deze houding ligt u op uw zij in bed. Een voordeel van de houding is dat het de pijn van rugweeën kan verlichten. Het liggen op de zij kan het kindje ook helpen bij het maken van een spildraai. Wanneer het hoofdje van de baby voldoende is ingedaald dient u bij de zijligging ook uw been op te trekken. Dit zorgt ervoor dat het bekken iets wijder wordt, waardoor er meer ruimte in het geboortekanaal ontstaat. Een nadeel van de zijligging is dat deze, mede door het optrekken van de benen, vaak als vermoeiend wordt ervaren.

Half-zittend

Bij deze houding zit u in bed en leunt u een stukje achterover. Voor deze houding is het belangrijk om een bed met een stevige leuning te hebben, zodat uw rug voldoende steun krijgt. Omdat er bij de half-zittende houding veel druk staat op het stuitje en heiligbeen, zijn veel verloskundigen van mening dat dit geen ideale pershouding is. Voor een bevalling dient het onderste gedeelte van de wervelkolom namelijk vrij te kunnen bewegen, zodat er voldoende ruimte kan ontstaan in het geboortekanaal.

Baarkruk

Ook het bevallen op een baarkruk wordt gezien als een populaire manier van bevallen. Een baarkruk is een stoel of krukje met een zitvlak in de vorm van een wc-bril. Omdat de ruimte tussen de benen vrij is, kan de verloskundige het kindje makkelijker begeleiden bij de bevalling. Een voordeel van bevallen op de baarkruk is dat bij deze houding het bekken wijder open staat dan bij een liggende houding. Hierdoor is er ook meer ruimte aanwezig in het geboortekanaal, waardoor de baby makkelijk kan worden uitgedreven. Het is raadzaam om de baarkruk ongeveer 2 weken voor de uitgerekende bevaldatum in huis te halen. Voor het huren van een baarkruk betaalt u ongeveer 50 euro voor een periode van 3 weken en 100 euro aan borg. De meeste verloskundepraktijken bieden de baarkruk gratis in bruikleen aan. Het is raadzaam om van tevoren bij uw verloskundige te melden dat u wilt bevallen met behulp van een baarkruk en te informeren naar eventuele bijkomende kosten.

Baarschelp

De baarschelp is een soort plastic schijf die ongeveer op dezelfde manier werkt als de baarkruk. Net als bij de baarkruk, wordt bij de baarschelp een verticale pershouding aangenomen die zorgt voor meer ruimte in het geboortekanaal. Een groot verschil met de baarkruk, is dat de baarschelp in bed wordt gebruikt en geen zitrand heeft. Een nadeel van de baarschelp is dat u op eigen kracht een pershouding moet aannemen. Dit kan bij langdurig gebruik leiden tot een grotere mate van vermoeidheid. Verloskundepraktijken bieden de baarschelp te huur of gratis in bruikleen aan. Het is raadzaam om van tevoren bij uw verloskundige te melden dat u wilt bevallen met behulp van een baarschelp en te informeren naar eventuele bijkomende kosten.

Bevallingsbal

Tijdens de zwangerschapscursus wordt in sommige gevallen al gebruik gemaakt van de ‘bevallingsbal’ (ook wel fitnessbal of yogabal genoemd). Met de bal kunnen verschillende oefeningen worden gedaan die helpen bij het tegengaan en voorkomen van bekken- en/of rugklachten tijdens de zwangerschap. Doordat de bal veel ondersteuning biedt en de druk op het bekken en onderrug kan verminderen, vinden veel vrouwen het fijn om de bal ook tijdens de bevalling te gebruiken. Zo helpt de bal niet alleen bij het opvangen van weeën, maar ook bij het versnellen van het bevallingsproces. Doordat de bal helpt bij het aannemen van een verticale pershouding, ontstaat er meer ruimte in het geboortekanaal, waardoor de baby makkelijker naar buiten wordt gedreven. Een bevallingsbal (yoga- of fitnessbal) kunt u kopen voor ongeveer 30 euro. U kunt er ook voor kiezen een bal te huren. U betaalt dan rond de 15 euro voor een huurperiode van ongeveer 6 weken en een borgsom van ongeveer 20 euro. U kunt ook aan uw verloskundepraktijk vragen of u een bevallingsbal in bruikleen kunt krijgen.

Op handen en knieën

De bevallingshouding op handen en knieën is een verticale houding die ervoor zorgt dat er meer ruimte in het bekken en geboortekanaal ontstaat. Deze extra ruimte zorgt ervoor dat het kindje makkelijker kan worden uitgedreven. Een belangrijk voordeel van de pershouding op handen en knieën is dat deze zowel op de grond als op bed kan worden toegepast. Bij deze pershouding is het doorgaans makkelijker om het persen te controleren. Wanneer het uitdrijven van de baby iets te snel gaat, kunt u voorover buigen waardoor de invloed van zwaartekracht vermindert en het bekken enigszins sluit. Als het persen moet worden versneld, kunt u juist iets meer naar achter leunen (met het bekken dichter bij de grond). Dit zorgt ervoor dat er meer ruimte in het bekken en geboortekanaal komt en de zwaartekracht weer meewerkt, waardoor het uitdrijven van de baby makkelijker verloopt. Een ander belangrijk voordeel van de bevalling op handen en knieën is dat u bij deze houding een kleinere kans heeft op inscheuren.

Hurkend

Een bevalling in hurkende houden kan zowel op bed als op de grond. Het is de bedoeling dat iemand achter u gaat zitten om te helpen bij het ondersteunen. Bij deze houding zit u gehurkt op bed of op de grond en steunt u met uw armen op de bovenbenen van degene die achter u zit. Doordat de hurkende houding vaak als vermoeiend wordt ervaren, is het in sommige gevallen nodig om tussendoor van houding te wisselen. Om deze reden wordt de baarkruk vaak boven de hurkende houding verkozen.

Staand

Een groot voordeel van staand bevallen is dat deze houding u veel bewegingsvrijheid biedt en zorgt voor veel ruimte in het bekken en geboortekanaal. Bij deze vorm van bevallen is het daarom ook minder vaak nodig om in te knippen. Een ander voordeel van een staande pershouding, is dat deze u helpt bij het opvangen van weeën. Door de hulp van zwaartekracht gaat het persen bovendien makkelijker en doet het doorgaans minder pijn. Staande bevallingen duren over het algemeen minder lang dan bevallingen in een horizontale houding. Een nadeel van staand bevallen is dat dit vooral bij langere bevallingen vaak als zeer vermoeiend wordt ervaren. Bij een staande bevalling is het daarom belangrijk om voldoende steunpunten in de buurt te hebben.

In bad

Voor een bevalling in bad dient het huis aan een aantal voorwaarden voldoen. Een van de belangrijkste is dat de kamer ruim genoeg moet zijn voor het bevallingsbad. Het is raadzaam om de verloskundige te vragen of een thuis- en badbevalling voor u tot de mogelijkheden behoort. Ook is het belangrijk dat u pas in bad gaat als u daartoe toestemming krijgt van uw verloskundige. Als uw vliezen zijn gebroken moet er namelijk eerst voldoende ontsluiting zijn, omdat u anders een verhoogde kans op infecties heeft. Pas als de verloskundige heeft vastgesteld dat er voldoende ontsluiting is mag u in bad. Een belangrijk voordeel van een badbevalling is dat het warme water helpt om weeën op te vangen. Door de zekere mate van gewichtloosheid in het water is het doorgaans ook makkelijker en minder zwaar om van houding te wisselen. In vergelijking tot andere bevallingen, is een badbevalling voor het kindje ook prettiger. Het warme water van het bevallingsbad voelt namelijk (bijna) hetzelfde als het warme vruchtwater in de baarmoeder. Voor het kindje voelt dit prettiger en vertrouwder dan dat het gelijk met de onbekende koude buitenlucht in aanraking komt. Voor een badbevalling heeft u namelijk een speciaal bad nodig. U kunt zelf een compleet bevallingsbad kopen vanaf ongeveer 200 euro. Afhankelijk van het merk en model kan de prijs van een bevallingsbad oplopen tot enkele honderden euro’s. U kunt er ook voor kiezen een bad te huren. U betaalt dan ongeveer 150 euro (inclusief borg) voor een huurperiode van ongeveer 6 weken. De prijzen voor het huren van een bevallingsbad kunnen per aanbieder verschillen.

Keizersnede

Wanneer een geboorte via het geboortekanaal (te veel) risico’s voor uzelf en uw baby met zich mee zou brengen, kan een keizersnede worden geadviseerd. Het kindje wordt dan via een sneetje in de buikwand ter wereld gebracht. De complete ingreep duurt grofweg drie kwartier en wordt alleen uitgevoerd als daar een medische indicatie voor is. Wanneer de behandelende arts een keizersnede adviseert, krijgt u een uitgebreid voorbereidingsgesprek waarin de procedure wordt uitgelegd en waarbij u de mogelijkheid heeft om vragen te stellen. Wanneer de arts een keizersnede adviseert, zult u in principe in het ziekenhuis moeten bevallen. Omdat er sprake is van een medische indicatie, wordt er dan gesproken van een klinische bevalling. De kosten die daarbij worden gemaakt worden volledig vergoed vanuit de basisverzekering. U betaalt dan ook geen eigen bijdrage.

Pijnbestrijding bij een thuisbevalling

Bij een thuis-bevalling mag u geen sterke medicinale pijnstillers gebruiken. Deze middelen kunnen namelijk schadelijk zijn voor het ongeboren kindje. Veel vrouwen kiezen daarom voor natuurlijke methodes voor het verlichten van pijn, waaronder hypnose, geboorte-TENS en acupunctuur. Voor deze behandelingen heeft u géén medische indicatie nodig. De behandelingen worden niet vanuit de basisverzekering vergoed, al bieden sommige verzekeraars wel een (gedeeltelijke) vergoeding aan via een aanvullende verzekering.

Hypnose

Tijdens de bevalling kan de pijn ook worden verlicht door middel van hypnose. Dit is een vorm van ontspanning waarbij u meer controle over de weeën heeft. Tijdens de zwangerschap leert een hypnotherapeut u verschillende hypnose-oefeningen die u helpen te ontspannen. Door middel van ademhalingsoefeningen en bekkenbodemoefeningen, leert u de weeën op te vangen, en zo de pijn te verminderen. Hypnotherapie wordt niet vergoed vanuit de basisverzekering. Een aantal zorgverzekeraars vergoed de therapie wel (gedeeltelijk) vanuit een aanvullend pakket. Het is raadzaam bij uw zorgverzekeraar na te vragen of u met uw zorgverzekering gedekt bent voor hypnotherapie.

Geboorte-TENS

TENS staat voor Transacutane Elektrische Neuro Stimulatie. Een TENS-apparaat kan met twee snoertjes op de huid worden vastgeplakt en zendt lichte elektronische stroomstootjes uit. De stroomstootjes zorgen ervoor zorgen dat de zenuwgeleiding, die maakt dat u pijn voelt, wordt verstoort. Hierdoor voelt u minder pijn. Uw verloskundige geeft u uitleg over het gebruik van TENS en begeleidt u tijdens de eerste paar weken van gebruik. Het TENS-apparaat kunt u zowel thuis als in het ziekenhuis gebruiken. Pijnstilling door middel van TENS voor een bevalling wordt niet vergoed vanuit de basisverzekering, maar een aantal verzekeraars biedt wel een (gedeeltelijke) vergoeding aan via een aanvullende verzekering.

Acupunctuur

U mag vanaf de 36e week van uw zwangerschap al beginnen met zogenaamde ‘bevallings-voorbereidende acupunctuur’. Dit is een wekelijkse behandeling die ervoor moet zorgen dat uw bevalling soepeler verloopt. De behandeling duurt doorgaans rond de 20 tot 60 minuten (dit verschilt per kliniek). Ook tijdens de bevalling kunt u ook gebruikmaken van acupunctuur. De behandeling moet ervoor zorgen dat u zich beter kunt ontspannen en minder pijn voelt. De kosten van acupunctuur lopen uiteen van 25 euro tot wel 120 euro per behandeling (dit verschilt per kliniek). Pijnstilling door middel van acupunctuur wordt niet vergoed vanuit de basisverzekering, maar een aantal verzekeraars biedt wel een (gedeeltelijke) vergoeding aan via een aanvullende verzekering.

Pijnbestrijding bij een ziekenhuisbevalling

Voor pijnbestrijding door middel van medicijnen kunt u alleen in het ziekenhuis terecht. U kunt thuis geen medicinale pijnstillers krijgen, omdat deze middelen ook invloed op de baby hebben. Wanneer u medicijnen krijgt toegediend, moet de toestand van het kindje nauwlettend in de gaten worden gehouden. Wanneer u tijdens de bevalling vraagt om pijnstilling, is er automatisch sprake van een medische indicatie. De pijnstilling (ongeacht de methode die daarbij wordt toegepast) wordt dan volledig door de zorgverzekeraar vergoed. U betaalt in dat geval doorgaans geen verplicht eigen risico en geen wettelijke eigen bijdrage. Meer informatie over vergoedingen rond de zwangerschap vindt u in ons vergoedingen overzicht voor de zwangerschap.

Lachgas

In steeds meer ziekenhuizen en geboortecentra is het mogelijk om pijnstilling door middel van lachgas te ontvangen. Lachgas is een mengsel van zuurstof en stikstof en heeft als eigenschap dat het de pijn aanzienlijk vermindert, maar de patiënt niet of nauwelijks versuft (zoals wel bij veel andere pijnstillers het geval is). Het middel wordt toegediend via een neus- en mondmasker en werkt vrijwel direct. De verloskundige houdt in de gaten of het lachgas goed wordt gebruikt. De kosten van pijnstilling door middel van lachgas kunnen oplopen tot bijna 1000 euro. Als het ziekenhuis een contract heeft gesloten met uw zorgverzekeraar worden deze kosten volledig vanuit de basisverzekering vergoed. U betaalt dan geen verplicht eigen risico en geen wettelijke eigen bijdrage.

Injectie met pijnstiller

Wanneer de bevalling nog minimaal drie uur lijkt te gaan duren, kan er een pijnstillend medicijn (meestal pethidine) door middel van een injectie in uw bil of bovenbeen worden toegediend. Pethidine (een morfineachtig middel) begint na 15 tot 30 minuten te werken en heeft als eigenschap dat deze gedurende 2 tot 4 uur de pijn sterk vermindert en de patiënt tegelijkertijd versuft. Het middel kan er dus voor zorgen dat u enigszins kunt bijkomen van de weeën en het persen. Een groot nadeel van morfineachtige pijnstillers is dat deze de ademhaling enigszins onderdrukt. Wanneer de bevalling nog minder dan twee uur duurt is het niet verstandig om morfineachtige pijnstillers te gebruiken. Wanneer u medicijnen inneemt, kunnen deze namelijk ook effect hebben op uw ongeboren kindje. Als het kindje binnen twee uur na toediening van de medicijnen ter wereld komt, is er een verhoogde kans dat het geen ademprikkel heeft. Dit betekent dat het kindje geen natuurlijke drang voelt om adem te halen. Wanneer de navelstreng is doorgeknipt, ontvangt het kindje geen zuurstof meer via de moeder, en moet het zelf gaan ademhalen. Als het kindje zelf niet ademhaalt, kan er een levensbedreigende situatie ontstaan. Pethidine wordt volledig vergoed vanuit de basisverzekering. U betaalt geen verplicht eigen risico en geen wettelijke eigen bijdrage.

Remifentanil infuus

Net als pethidine is remifentanil een morfineachtige pijnstiller. De mogelijke bijwerkingen van beide middelen komen grotendeels overeen. Zo kunt u misselijk worden en versuft raken. Ook kunt u moeite krijgen met ademhalen. Net als bij pethidine wordt remifentanil afgeraden als u astma heeft. Het grootste verschil met pethidine is dat remifentanil sneller werkt en ook sneller is uitgewerkt. Dit maakt het een geschikt middel om ook in de laatste fase van de bevalling te gebruiken. Remifentanil wordt toegediend via een infuus die u zelf mag bedienen. Door het infuus kunt u uzelf steeds een kleine dosis toedienen, waardoor u zelf de controle heeft over de pijnbestrijding. Deze methode wordt ook wel Patient Controlled Analgesia (PCA) genoemd. Het infuus is begrensd, waardoor u uzelf nooit teveel kunt toedienen. Een overdosis is dus niet mogelijk is. Remifentanil werkt ongeveer binnen 2 minuten en is binnen enkele minuten weer uitgewerkt. Bij langdurig gebruik kan het effect afnemen. Voor bevallingen die langer duren is het middel daarom minder geschikt. Remifentanil wordt volledig vergoed vanuit de basisverzekering. U betaalt geen verplicht eigen risico en geen wettelijke eigen bijdrage.

Ruggenprik

Er zijn twee soorten ruggenprik die tijdens de bevalling gebruikt kunnen worden. De zogenoemde epidurale ruggenprik wordt gebruikt voor vaginale bevallingen. Spinale anesthesie (de tweede variant van de ruggenprik) wordt alleen gebruikt bij keizersnedes. Bij de epidurale ruggenprik krijgt u via een katheter tussen uw ruggenwervels een verdovend middel toegediend. Na ongeveer 15 minuten begint de pijnstiller te werken en verdwijnt de pijn (bijna) volledig. Het voordeel van deze ruggenprik is dat u controle houdt over de spieren in uw onderlichaam. Dit is belangrijk, omdat u bij een vaginale bevalling moet kunnen persen. Bij spinale anesthesie heeft u door de verdoving geen controle meer over uw onderlichaam. U bent dan van uw buik naar beneden tijdelijk verlamd. Omdat u de spieren in uw onderlichaam (die nodig zijn voor het persen) niet kunt gebruiken, wordt spinale anesthesie niet toegepast bij een vaginale bevalling. Wanneer u tijdens de bevalling vraagt om een ruggenprik, krijgt u automatisch een medische indicatie. De kosten van de prik worden dan volledig vergoed vanuit de basisverzekering. U betaalt geen verplicht eigen risico en geen wettelijke eigen bijdrage.

Meer informatie