Verlofregelingen mantelzorg

In Nederland geeft ruim 40 procent van de werkende mantelzorgers aan zich wel eens zwaarbelast of overbelast te voelen. Om die reden zijn er verschillende verlofregelingen voor mantelzorg in het leven geroepen die ervoor moeten zorgen dat mantelzorgers de steun krijgen die zij verdienen. Verschillende zorgverzekeraars bieden vervangende mantelzorg. Bekijk voor de laatste wijzigingen hierin op de pagina Zorgverzekering 2018. Hier hebben wij het actuele nieuws over de zorgverzekering en alle wijzigingen die voor u relevant kunnen zijn.

Welke verlofregelingen voor mantelzorg zijn er?

Er zijn verschillende verlofregelingen waar mantelzorgers gebruik van kunnen maken. Twee belangrijke verlofregelingen voor mantelzorg zijn kortdurend zorgverlof en langdurend zorgverlof. Sinds 1 juli 2015 is het zorgverlof uitgebreid. Het is voor mantelzorgers nu ook mogelijk zorgverlof op te nemen voor anderen naast hun partner of kind. Zo kan er nu bijvoorbeeld ook zorgverlof worden aangevraagd om een vriend, broer, zus of buurman- of vrouw te verzorgen. Naast kortdurend en langdurend zorgverlof kunnen werknemers het zogenaamde calamiteitenverlof aanvragen.

Uit onderzoek in opdracht van de Rijksoverheid blijkt dat 1 op de 8 werknemers in Nederland hun baan combineert met mantelzorg. Ruim 40 procent van deze werkende mantelzorgers voelt zich wel eens zwaarbelast of zelfs overbelast. Daarom wil de overheid dat werkgevers meer rekening houden met mantelzorgers. Hiervoor is het project ‘Werk & mantelzorg’ opgezet, dat als doel heeft mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid te promoten.

 

Wanneer kan er zorgverlof worden aangevraagd?

Zorgverlof kan worden aangevraagd voor de verzorging van een kind, partner, ouder of ander persoon in het sociale netwerk. Als de persoon langere tijd ernstig ziek is, dan heeft de mantelzorger recht op langdurend zorgverlof. Voor minder intensieve zorg kan kortdurend zorgverlof worden aangevraagd.

Langdurend en kortdurend zorgverlof kan schriftelijk worden aangevraagd bij de werkgever. Deze aanvraag moet doorgaans minstens twee weken voor de ingangsdatum van het zorgverlof worden gedaan. De werkgever mag daarbij niet oordelen over de zorg die de mantelzorger verleent of over de noodzaak van de zorg.

 

Wanneer kan er calamiteitenverlof worden aangevraagd?

Voor plotselinge problemen in hun privéleven mogen werknemers calamiteitenverlof aanvragen. Dit kan bijvoorbeeld wanneer een kind plotseling ziek wordt en opgehaald moet worden van school. Afhankelijk van de situatie kan het verlof enkele uren tot enkele dagen duren. Tijdens het calamiteitenverlof wordt de werknemer gewoon doorbetaald.

 

Welke voorwaarden gelden er voor kortdurend zorgverlof?

Kortdurend zorgverlof kan meerdere keren per jaar worden aangevraagd voor de verzorging van een zorgbehoevende in het sociale netwerk, zoals een broer, zus, vriend, kennis, et cetera.


Regels voor kortdurend zorgverlof:

  • De mantelzorger verzorgt de zorgbehoevende
  • De mantelzorger is de enige die de zorg kan verlenen*
  • De maximum verlofperiode per 12 maanden is 2x de arbeidsduur per week**
  • Een werkgever mag het verlof alleen met een goede reden weigeren. Bijvoorbeeld als het bedrijf door het zorgverlof van de werknemer in ernstige problemen komt.
  • Kortdurend zorgverlof moet minstens twee weken voordat het verlof ingaat schriftelijk worden aangevraagd bij de werkgever
  • Wanneer het zorgverlof is begonnen mag een werkgever dit niet meer stopzetten
  • Tijdens het verlof betaalt een werkgever minimaal 70% van het salaris door. Als dat minder is dan het minimumloon, is het minimumloon van toepassing.
  • Tijdens het kortdurend zorgverlof bouwt de werknemer gewoon vakantiedagen op.
  • De werkgever mag de verlofdagen niet aftrekken van de vakantiedagen.
  • Wanneer de werknemer tijdens de verlofperiode wordt ontslagen, dan stopt het zorgverlof per direct.

*Als iemand anders de zorg op zich kan nemen, bestaat er geen recht op kortdurend zorgverlof. Als de zorgbehoevende bijvoorbeeld in het ziekenhuis ligt, heeft een mantelzorger geen recht op kortdurend zorgverlof. De zorg wordt immers verleend door het ziekenhuispersoneel.

**Voorbeeld: wanneer iemand 36 uur per week werkt, kan hij of zij per 12 maanden in totaal 72 uur kortdurend zorgverlof opnemen.

Andere belangrijke zaken:

  • Een werkgever mag na afloop van het zorgverlof vragen om bewijs van de noodzaak van de zorg. Voorbeelden van mogelijke bewijsstukken zijn een doktersrekening of een afspraakbevestiging voor medisch onderzoek.
  • Wanneer de werknemer ziek wordt tijdens het verlof, dan kan in overleg met de werkgever het kortdurend zorgverlof worden stopgezet.
  • In de CAO kunnen afwijkende voorwaarden staan. Het is raadzaam dit goed te controleren.

 

Welke voorwaarden gelden er voor langdurend zorgverlof?

Langdurend zorgverlof kan worden aangevraagd voor langdurige en intensieve verzorging van een ernstig zieke partner, ouder, kind of een andere persoon in het sociale netwerk van de mantelzorger.


Regels voor langdurend zorgverlof:

  • Per 12 maanden mag een werknemer één keer langdurend zorgverlof aanvragen.
  • De maximum verlofperiode per 12 maanden is 6x de arbeidsduur per week.*
  • De periode kan variëren van 6 weken volledig verlof tot maximaal 18 weken een derde van de arbeidsduur per week.
  • Langdurend zorgverlof moet minstens twee weken voordat het verlof ingaat schriftelijk worden aangevraagd bij de werkgever.
  • Een werkgever mag het verlof alleen met een goede reden weigeren. Bijvoorbeeld als het bedrijf door het zorgverlof van de werknemer in ernstige problemen komt.
  • Wanneer het zorgverlof is begonnen mag een werkgever dit niet meer stopzetten.

*Voorbeeld: wanneer iemand 40 uur per week werkt, dan heeft hij of zij recht op 6 maal 40 uur langdurend zorgverlof, wat neerkomt op 6 werkweken. Eventuele spreiding van het verlof kan in overleg met de werkgever worden bepaald.

Andere belangrijke zaken:

  • Een werkgever mag na afloop van het zorgverlof vragen om bewijs van de noodzaak van de zorg. Voorbeelden van mogelijke bewijsstukken zijn doktersrekeningen of afspraakbevestigingen voor medisch onderzoek.
  • Een werkgever is niet verplicht het salaris van de werknemer door te betalen tijdens de verlofperiode.
  • De werknemer bouwt tijdens de verlofperiode nog wel vakantiedagen op.
  • De werkgever mag de verlofdagen niet aftrekken van de vakantiedagen.

 

Mag een werkgever het zorgverlof weigeren?

Een werkgever mag zowel kortdurend als langdurend zorgverlof niet zomaar weigeren. Dit kan alleen indien er sprake is van een zwaarwegend bedrijfsbelang. Het zorgverlof kan dus alleen worden geweigerd als de afwezigheid van de werknemer leidt tot ernstige problemen voor het bedrijf. De werkgever is dan verplicht om de weigering van het zorgverlof te overleggen met de werknemer in kwestie. Ook is de werkgever verplicht schriftelijk aan te geven op basis waarvan het verlof geweigerd wordt. Als de werkgever eenmaal akkoord is gegaan met het zorgverlof, kan hij of zij daar niet meer op terugkomen.

Een werkgever mag na afloop van het zorgverlof wel van de werknemer vragen om aan te tonen dat het zorgverlof noodzakelijk was. Het is dat aan de werknemer om te bewijzen dat het verlof daadwerkelijk noodzakelijk was. Voorbeelden van bewijsstukken zijn bevestigingen van afspraken voor medisch onderzoek of doktersrekeningen. Het is dan ook raadzaam deze documenten ook na het zorgverlof goed te bewaren.

Als er zowel sprake kan zijn van calamiteitenverlof als van kortdurend zorgverlof, dan gaat eerst het calamiteitenverlof in. Dit verlof eindigt na één dag. Daarna gaat gelijk het kortdurend zorgverlof in. In de CAO, of in afspraken met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging kunnen echter andere regels zijn opgenomen.

 

Welke gevolgen heeft kortdurend zorgverlof voor het salaris?

Het aanvragen van kortdurend zorgverlof kan een aantal gevolgen hebben voor het salaris. Werknemers moeten in ieder geval rekening houden met de volgende punten:


  • Tijdens kortdurend zorgverlof hebben werknemers recht op 70% van hun loon, tenzij zij meer verdienen dan het maximale dagloon zoals is bepaald in de Coördinatiewet Sociale Verzekeringen.
  • Tijdens kortdurend zorgverlof hebben werknemers ten minste recht op het minimumloon.
  • In de CAO of in afspraken met de ondernemingsraad (OR) of personeelsvertegenwoordiging kunnen afwijkende regels zijn opgenomen m.b.t. kortdurend zorgverlof. Het is raadzaam om na te gaan of er uitzonderingen zijn.
  • Wanneer de werknemer zelf ziek wordt tijdens het zorgverlof, kan hij of zij het zorgverlof in overleg met de werkgever vroegtijdig beëindigen.
  • Tijdens kortdurend zorgverlof bouwt de werknemer gewoon vakantiedagen op.
  • De werkgever mag het verlof doorgaans niet aftrekken van de vakantiedagen.*

*Het kan voorkomen dat er afwijkende afspraken zijn gemaakt in de CAO of in afspraken met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging. Er kan bijvoorbeeld zijn geregeld dat de bovenwettelijke vakantiedagen gebruikt mogen worden ter compensatie van het verlof.

 

Welke gevolgen heeft langdurend zorgverlof voor het salaris?

Het aanvragen van langdurend zorgverlof kan een aantal gevolgen hebben voor het salaris. Werknemers moeten in ieder geval rekening houden met de volgende punten:


  • Werkgevers zijn niet verplicht werknemers door te betalen tijdens langdurend zorgverlof. Werknemers ontvangen alleen loon over de uren waarop zij werken. Het is daarom belangrijk om rekening te houden met een flinke daling van inkomsten tijdens het verlof.
  • Werknemers die deelnemen aan een levensloopregeling, kunnen ervoor kiezen hun spaarsaldo te gebruiken om hun inkomsten aan te vullen. Het is raadzaam de CAO en afspraken met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging te raadplegen. Er kunnen namelijk afwijkende regels gelden m.b.t. de levensloopregeling.
  • Werknemers die tijdens het zorgverlof zelf ziek worden, kunnen het verlof in overleg met de werkgever vroegtijdig beëindigen. Als het verlof doorloopt, ontvangt de werknemer alleen ziekengeld over de tijdens het verlof gewerkte uren.
  • Tijdens langdurend zorgverlof bouwt de werknemer gewoon vakantiedagen op.
  • De werkgever mag het verlof doorgaans niet aftrekken van de vakantiedagen.*

*Het kan voorkomen dat er afwijkende afspraken zijn gemaakt in de CAO of in afspraken met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging. Er kan bijvoorbeeld zijn geregeld dat de bovenwettelijke vakantiedagen gebruikt mogen worden ter compensatie van het verlof.

Wordt mantelzorg vergoed vanuit de zorgverzekering?

Sommige zorgverzekeraars bieden een aanvullende zorgverzekering, die ondersteuningskosten voor mantelzorg vergoedt.

Als iemand een aanvullende zorgverzekering afsluit voor mantelzorg, is deze aanvullende dekking gericht op vervangende mantelzorg (respijtzorg). Deze vorm van mantelzorg wordt toegepast in situaties waarin de vaste mantelzorger tijdelijk afwezig is of zelf ziek is; en zelf ‘vervangen’ moet worden.

In de aanvullende dekking voor mantelzorgondersteuning worden verschillende soorten kosten vergoed. Hierbij moet voornamelijk gedacht worden aan kosten voor vervangende mantelzorg, mantelzorgmakelaardiensten, mantelzorgarrangementen, dierenopvang en mantelzorgcursussen.

Vergoedingen verschillen echter wel sterk per verzekeraar. Zo zijn er ook veel verzekeraars die geen aanvullende mantelzorgdekking aanbieden.