Jeugdwet

Volgens de nieuwe Jeugdwet, die vanaf 1 januari 2015 van kracht is, zullen gemeenten de verantwoordelijkheid krijgen voor alle jeugdhulp. Gemeenten worden vanaf 2015 verantwoordelijk voor wat voorheen de provinciale jeugdzorg, de gesloten jeugdzorg, de zorg voor kinderen met een beperking en de geestelijke gezondheidszorg voor jeugdigen betrof. Ook in 2018 zal dit beleid aanblijven.

Een belangrijke focus van de nieuwe Jeugdwet is de aandacht voor preventie. Gemeenten dienen zo veel mogelijk uit te gaan van wat kinderen en gezinnen zelf kunnen. Het is de bedoeling dat er minder snel gemedicaliseerd wordt.

Wat houdt de Jeugdhulpplicht in?

Vanaf 1 januari 2015 is voor gemeenten de Jeugdhulpplicht van kracht. Het idee achter deze wijziging is dat gemeenten een betere kennis hebben van de specifieke situatie van een kind en gezin. Gemeenten zijn daarom in staat om gerichte zorg, of ‘maatwerk’ te leveren.

Daarnaast zouden gemeenten in staat zijn de zorg beter te combineren met onderwijs en schuldhulpverlening. Volgens de jeugdhulpplicht dienen gemeenten in ieder geval de volgende taken op een adequate manier te regelen:


  • Het opvoedkundig klimaat versterken in gezinnen, wijken, buurten, scholen en kinderopvang
  • In een voldoende passend (dus effectief) aanbod van jeugdhulp voorzien
  • Adviseren over de aangewezen vorm van jeugdhulp, en op een laagdrempelige, herkenbare wijze met de vereiste expertise bepalen welke jeugdhulp wordt ingezet
  • Professionals adviseren die zich zorgen maken over een jeugdige (consultatiefunctie)
  • De Raad voor de Kinderbescherming verzoeken onderzoek te doen als een kinderbeschermingsmaatregel noodzakelijk lijkt
  • Beperkingen in de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie van een Jeugdige compenseren (maatschappelijke begeleiding)
  • Jeugdigen die met vragen rondlopen adviseren
  • In een toereikend aanbod van gecertificeerde instellingen voorzien, die de maatregelen van kinderbescherming en jeugdreclassering uitvoeren
  • Een samenhangend jeugdhulpbeleid en afstemming en samenwerking met onderwijs, zorg, maatschappelijke ondersteuning, werk en inkomen en politie en justitie.

Voor het uitvoeren van bovenstaande taken hebben gemeenten een beleidsplan en een verordening opgesteld.

 

Welke vormen van jeugdhulp zijn er?

Gemeente zijn voor uiteenlopende vormen van jeugdhulp verantwoordelijk. Zo dient de gemeente onder andere hulp aan huis te bieden bij problemen in het gezin. Jeugdhulp is overigens bedoeld voor kinderen tot 18 jaar. Toegang tot de jeugdhulp verloopt vanaf 2015 via de gemeente.

Ambulante jeugdhulp

Bij Ambulante jeugdhulp wordt er thuis hulp aangeboden als er problemen zijn in het gezin. Situaties waarbij ambulante jeugdhulp wordt geboden zijn ruzies tussen kinderen en ouders, (lichte) depressie bij kinderen en spijbelen.

Pleegzorg

Bij pleegzorg wordt de zorg en opvoeding van kinderen (tijdelijk) door pleegouders overgenomen. Familie en vrienden kunnen ook een kind opvangen. Deze vrijwillige pleegzorg kan in overleg met het kind, de ouders en hulpverleners tot stand komen. Tenslotte moet de gemeente de opvang goedkeuren.

Jeugdzorgplus

Jeugdzorgplus is een vorm van hulp die bedoeld is voor jongeren met ernstige (gedrags)problemen. Jongeren die binnen deze doelgroep vallen hebben bescherming tegen zichzelf en tegen anderen nodig. Voor verblijf in Jeugdzorgplus is een machtiging van de kinderrechter nodig, de zogenaamde ‘machtiging gesloten jeugdhulp’.

Verblijf in een jeugdinstelling

Bij verblijf in een jeugdinstelling verblijven jongeren vrijwillig of gedwongen (tijdelijk) in een jeugdinstelling. Deze opvang is bedoeld voor jongeren met uiteenlopende problemen.

Jeugd-GGZ

De Jeugd-GGZ (Geestelijke Gezondheidszorg) is in het leven geroepen om hulp te bieden aan kinderen en jongeren met een psychische aandoening. Hulp vanuit de Jeugd-GGZ kan niet zomaar verkregen worden. Er is een verwijzing nodig van minstens een van onderstaande partijen:


  • Een deskundige in dienst van (of namens) de gemeente
  • De huisarts
  • De medisch specialist
  • De jeugdarts

Jeugdzorg voor jongeren met een beperking

De groep jongeren met een beperking is bijzonder divers. Het gaat hier veelal om jongeren met:


  • (Licht) verstandelijke beperking
  • Lichamelijke beperking (ook niet-aangeboren hersenletsel, NAH)
  • Somatische aandoening, bijvoorbeeld een chronische ziekte
  • Psychiatrische aandoening, bijvoorbeeld autisme

Jeugdzorg voor jongeren met ernstige beperkingen

Deze vorm van jeugdzorg is bedoeld voor kinderen en jongeren met ernstige verstandelijke, lichamelijke of meervoudige beperkingen. Dit zijn doorgaans kinderen en jongeren die de hele dag door intensieve zorg en toezicht. Het gaat hier ook om kinderen en jongeren die sterk gedragsgestoord en licht verstandelijk beperkt (SVLVG) zijn. Deze zorg valt officieel onder de Wet langdurige zorg (Wlz), en niet onder de Jeugdwet.

Ondertoezichtstelling en voogdij

Bij ernstige problemen in een gezin, kunnen ouders verplichte hulp krijgen bij de opvoeding van hun kinderen. Een gezin wordt in dit geval ‘onder toezicht gesteld’. Ondertoezichtstelling is een maatregel van de jeugdbescherming. Deze maatregels is doorgaans alleen mogelijk na onderzoek van de Raad voor de Kinderbescherming en een beslissing van de kinderrechter. In de praktijk zal een gekwalificeerde instelling zal de maatregel uitvoeren.

Jeugdreclassering

Deze vorm van jeugdhulp is bedoeld voor jongeren die een proces-verbaal hebben ontvangen van de politie of een leerplichtambtenaar. Jongeren krijgen in dit geval een persoonlijk begeleidingsplan. Alleen kinderrechters, het openbaar ministerie, de Raad voor de Kinderbescherming en de justitiële jeugdinrichtingen kunnen jeugdreclassering opleggen. In de praktijk zal een gekwalificeerde instelling zal de maatregel uitvoeren.

 

Welke vormen van jeugdhulp vallen onder de Jeugdwet?

Niet alle vormen van jeugdhulp worden middels de Jeugdwet afgehandeld. Sommige vormen van hulp worden via de Wet langdurige zorg (Wlz) geregeld. Kinderen en jongeren die een blijvende behoefte aan permanent toezicht of 24 uur zorg in de nabijheid nodig hebben moeten hulp vanuit de Wlz ontvangen. Vormen van jeugdhulp waarbij het kind niet aan deze voorwaarde voldoet, vallen wel onder de Jeugdwet.

 

Welke taken hebben gemeenten met betrekking tot jeugdhulp?

In de nieuwe Jeugdwet van 2015 staan alle taken van gemeenten met betrekking tot jeugdhulp opgesomd. Gemeenten zijn vanaf 2015 onder andere verantwoordelijk voor:


  • Het aanstellen van jeugdhulpaanbieders van goede kwaliteit
  • Het opstellen van een beleidsplan voor preventie, ondersteuning, hulp en zorg
  • Het beschikbaar stellen van voorzieningen op het gebied van jeugdhulp
  • Het regelen van Jeugdbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering
  • Het opstellen van maatregelen voor de aanpak van kindermishandeling
  • Het bewaken van een goede samenwerking met andere sectoren zoals zorg, onderwijs, politie en justitie
  • Het aanstellen van vertrouwenspersonen voor jeugdigen, hun ouders/pleegouders die te maken hebben met jeugdhulpverleners

Wat zijn de doelen van de Jeugdwet?

Een van de belangrijkste doelen van de nieuwe Jeugdwet is om de zelfredzaamheid en participatie binnen gezinnen te bevorderen. Enkele doelen van de Jeugdwet zijn:


  • Gebruik maken van de eigen kracht van jeugdigen, ouders en hun sociale netwerk. Het is hierbij belangrijk dat zij de regie blijven houden over hun leven. En dat zij samen met hun eigen omgeving en professionele hulpverleners naar oplossingen zoeken
  • Minder snel medicijnen voorschrijven en de zorgvraag terugbrengen
  • Eerder (jeugd)hulp op maat bieden voor kwetsbare kinderen en jongeren
  • Samenhangende hulp voor gezinnen: 1 gezin, 1 plan, 1 regisseur
    Meer ruimte voor jeugdprofessionals en vermindering van regeldruk bij hun werk